Emir Tipleri + TP/SL Planlama
Futures işlemlerde “doğru emir tipi” seçimi, strateji kadar önemlidir.
Çünkü yanlış emir tipi, doğru analizini bile boşa çıkarabilir.
Bu sayfada emir tiplerini sistemli şekilde öğreneceksin.
En kritik hedefimiz şudur:
İşlemi açmadan önce çıkış planını (TP/SL) netleştirmek.
1) Emir Defteri Mantığı (Kısa Hatırlatma)
Market emir = mevcut likiditeyi tüketir.
Limit emir = deftere eklenir, likidite üretir.
Bu fark, giriş kalitesini ve ücretleri etkiler.
Genelde market emirler “taker fee” (daha yüksek) doğurur.
Genelde limit emirler “maker fee” (daha düşük) avantajı sağlayabilir.
Ancak her borsada ücret yapısı farklı olabilir.
Önce borsanın ücret ekranını kontrol etmek iyi pratiktir.
2) Market Emir (Market Order)
Market emir, “şu anki fiyattan” anında gerçekleşmeye çalışır.
Avantajı: hız.
Dezavantajı: kayma (slippage) ihtimali.
Özellikle volatil anlarda market emir kötü fiyattan doldurulabilir.
Market emir ne zaman kullanılır?
- Acil stop çıkışı gerekiyorsa (risk kapatma)
- Likiditesi çok yüksek paritelerde
- Haber/ani hareket sonrası fırsat kovalanıyorsa (riskli)
Yeni başlayanlar için kural:
Market emirle giriş değil, gerektiğinde market emirle çıkış daha mantıklıdır.
3) Limit Emir (Limit Order)
Limit emir, “şu fiyattan al/şu fiyattan sat” demektir.
Avantajı: fiyat kontrolü.
Dezavantajı: emir dolmayabilir.
Limit emir ne zaman mantıklı?
- Retest bekliyorsan
- Destek/direnç alanında planlı giriş istiyorsan
- Spread’in arttığı zamanlarda kaymayı azaltmak istiyorsan
Limit emirde temel tehlike:
Fiyat çok az aşağıda/üstte kalır ve emir dolmaz.
Bu noktada “kovalama” (FOMO) başlar.
Profesyonel yaklaşım:
Dolmadıysa dolmadı. Plan bozulmaz.
4) Stop Emirleri: Stop-Market vs Stop-Limit
Stop emirleri, belirli bir tetik fiyatına ulaşıldığında devreye girer.
Futures’ta iki ana stop türü sık kullanılır:
- Stop-Market (tetiklenince market)
- Stop-Limit (tetiklenince limit)
4.1 Stop-Market
Stop tetiklenir → market emir gönderir.
Avantaj: pozisyonu kapatma olasılığı daha yüksektir.
Dezavantaj: hızlı düşüşte/yükselişte kayma olabilir.
Risk yönetimi açısından genelde daha güvenlidir.
4.2 Stop-Limit
Stop tetiklenir → limit emir oluşturur.
Avantaj: fiyat kontrolü sağlar.
Dezavantaj: fiyat hızlı kaçarsa emir dolmayabilir.
En tehlikeli senaryo şudur:
Stop-Limit tetiklenir ama doldurmaz → pozisyon açık kalır → zarar büyür.
Bu yüzden yeni başlayanlar stop-limit’i stop-loss olarak kullanırken dikkat etmeli.
5) Reduce-Only Nedir?
Reduce-only, emirlerin sadece pozisyonu küçültmesine izin veren moddur.
Bu özellik kritik çünkü bazı durumlarda yanlışlıkla ters pozisyon açılabilir.
Örnek hata:
Long pozisyondayken yanlış emir girersin → pozisyon kapanmaz, ters yöne büyür.
Reduce-only aktifse bu ihtimal azalır.
Reduce-only en çok nerede kullanılır?
- Take Profit emirlerinde
- Stop emirlerinde (bazı platformlarda)
- Pozisyonu parça parça kapatmada
Pratik kural:
TP emirlerini reduce-only yap. Böylece “fazladan” ters pozisyon açma riskin azalır.
6) TP/SL Planlama Mantığı
İşlem açmanın iki yarısı vardır:
- Giriş (Entry)
- Çıkış (Exit)
Yeni başlayanlar girişe takılır.
Profesyoneller çıkış planına takılır.
TP/SL planı şu sorulara cevap verir:
- Yanılırsam nerede çıkarım? (SL)
- Haklıysam nerede kâr alırım? (TP)
- Risk/Ödül oranı kaç? (R/R)
- Parça parça mı kapanacağım?
7) Risk/Ödül (R/R) ve TP Tasarımı
R/R = alınan risk / hedeflenen ödül oranıdır.
Örnek:
Stop mesafesi 1 birim, hedef 2 birim → R/R = 1:2
Bu, bir işlemde kaybettiğin kadarın 2 katını hedeflemek demektir.
R/R neden önemli?
- Her işlem kazanmaz
- İyi R/R, isabet düşük olsa bile sistemi ayakta tutabilir
- Kötü R/R, isabet yüksek olsa bile büyümeyi engelleyebilir
Basit bir gerçek:
Futures’ta “süreklilik” tek işlemde değil, seri işlemlerin toplamında oluşur.
8) TP Kademeleri (TP1-TP2-TP3) Mantığı
Bir pozisyonu tek hedefte kapatmak zorunda değilsin.
Kademeli kâr alma, psikolojiyi dengeler.
Örnek yaklaşım:
- TP1: %30 kapat
- TP2: %30 kapat
- TP3: %40 kapat
Avantaj:
Fiyat bir noktada dönerse en azından bir kısmı kârla kapanmış olur.
Dezavantaj:
Çok erken kâr almak, büyük hareketi kaçırabilir.
Bu yüzden TP kademeleri “piyasa yapısına” göre seçilmeli:
- Önemli direnç/destek
- Likidite bölgeleri
- Önceki swing noktaları
9) Stop-Loss Yerleşimi (Görünür Stop Hatası)
Stopu çok görünür yere koymak, stop avı riskini artırır.
Stop placement için yaklaşım:
- Yapısal stop: son swing altı/üstü
- Volatilite stopu: ATR veya benzeri ölçü (ileri seviye)
- Likidite stopu: likidite bölgesinin arkasına
Yeni başlayanların hatası:
Stopu “tam destek çizgisine” koymak.
Oysa destek çizgileri herkesin gördüğü yerdir.
Fiyat çoğu zaman tam orayı süpürür.
10) Stop Sonrası İşlem Yönetimi
Stop oldun.
Bu bir başarısızlık değil, maliyettir.
En tehlikeli an stop sonrası “intikam işlemi”dir.
Stop sonrası kontrol:
- Plan doğru muydu?
- Stop doğru yerde miydi?
- Giriş acele miydi?
- Piyasa koşulu değişti mi?
Yanıtlar net değilse yeni işlem yok.
11) Uygulamalı Emir Akışı (Örnek)
Senaryo: Retest giriş planı.
1) Giriş: Limit Buy (retest seviyesinde)
2) Stop: Stop-Market (yapısal seviyenin altında)
3) TP1: Limit Sell (reduce-only)
4) TP2: Limit Sell (reduce-only)
5) TP3: Limit Sell (reduce-only)
Bu akışın amacı:
Emirleri önceden kurmak ve duygusal kararları azaltmak.
12) “Reduce-Only” ile TP Kurulum Örneği
TP emri girerken reduce-only aktif et.
Bu sayede TP emirleri pozisyonu büyütmez.
Bazı platformlarda “close position” seçeneği de benzer iş yapar.
13) Sık Yapılan 12 Hata
- Market emirle panik giriş
- Stop kullanmamak
- Stop-limit ile stopu “dolmaz” hale getirmek
- TP koymadan işlem açmak
- TP’yi çok yakın koymak
- Reduce-only kullanmamak
- Tek seferde full kapatıp psikolojik dalgalanma yaşamak
- Stop sonrası intikam işlemi
- FOMO ile kovalamak
- Hacim/likidite düşük paritede agresif kaldıraç
- Komisyon/funding etkisini yok saymak
- Planı yazmadan işlem açmak
14) Kontrol Listesi (İşlem Açmadan Önce)
- Giriş: Limit mi Market mi? Neden?
- Stop: Stop-Market mi Stop-Limit mi? Neden?
- Stop mesafesi mantıklı mı?
- Risk yüzdesi belirli mi?
- TP kademeleri var mı?
- Reduce-only TP’lerde açık mı?
- R/R oranı yeterli mi?
15) Mini Quiz
1) Stop-market ile stop-limit arasındaki temel fark nedir?
2) Reduce-only neden önemlidir?
3) Market emir hangi durumda daha mantıklı olabilir?
4) R/R oranı neyi ifade eder?
5) TP kademeleri psikolojiyi nasıl etkiler?
16) Sonuç
Emir tipleri, futures’ta “teknik analiz kadar” kritik bir konudur.
Yanlış emir tipi, doğru analizi bile bozar.
TP/SL planı olmayan işlem, plan değil umuttur.